Hương thầm của PTTN diễn tả mối tình đơn phương của một cô gái với người bạn trai cùng lớp. Đó là những năm tháng đất nước đang chìm trong khói lửa chiến tranh của những năm 1960. Hầu hết trai tráng ở Miền Bắc khi ấy đều phải đi hoặc xung phong đi bộ đội. Họ còn rất trẻ, chỉ khoảng 16, 17 tuổi. Ngày ở ở Miền Bắc hệ phổ thông 10 năm chứ không phải 12 năm như bây giờ. Ở lứa tuổi ấy, nói chung đám con giai còn ngờ nghệch lắm, chả biết yêu đương là gì. Hoặc có biết thì cũng tò tẽn lắm, chứ chả được mạnh dạn như bây giờ.
Thế nhưng, con gái ở tuổi 17 đã là phát triển, đã có thể biết những tình cảm yêu đương, nam nữ. Ấy là vì tâm sinh lý con gái phát triển sớm hơn con trai.
Vì vậy, khi chàng trai ngày mai lên đường ra trận, thì cô gái nhà bên qua chia tay bạn. Cô gái ấy tự bao giờ đã yêu chàng trai - một anh bạn cùng lớp, chung một dãy phố.
Tuy nhiên, đó là mối tình đơn phương, chàng trai không hề hay biết. Mà cô gái thì cũng chưa bao giờ dám nói ra! Trong đêm cuối cùng ấy, cô gái mang theo vài bông hoa bưởi. Nhưng cô cũng chẳng dám tặng hoa cho bạn. Hay là cô không muốn tặng? Mà chỉ gói những bông hoa trong chiếc khăn tay, có ý để cho mùi hương bưởi thoang thoảng bay ra. Cô cho rằng với phương pháp thần giao cách cảm ấy, cô đã nhờ hoa "nói hộ tình yêu" của mình. Cô còn mở ngoặc là "anh vô tình, anh chẳng biết điều. Tôi đã đến với anh rồi đấy".
Sau khi chia tay, cô ra về mà hai người chẳng nói gì, chẳng ngỏ gì với nhau. Nhưng cô gái còn mạnh dạn suy bụng ta ra bụng người, tin rằng hương thơm ấy sẽ thấm sâu vào hơi thở của anh, anh đi đâu thì cũng hương thơm ngát trong lòng.
Thực ra, như đã nói từ đầu, tôi cho rằng chàng trai đó chưa biết yêu vì còn nhỏ tuổi. Và thậm chí có lẽ cũng chưa dám nghĩ là cô bạn gái gần nhà đã thầm yêu mình, đã đem hoa bưởi đến ngỏ lời yêu với anh. Nếu không, thì chắc chắn giữa hai người sẽ có những cử chỉ, ánh mặt, lời hẹn hò và thậm chí là một câu chuyện tình sau đó. Nhưng ở đây PTTN đã dừng lại ở chỗ "Họ chia tay chẳng nói điều gì", nên đủ cơ sở để nói rằng đó là một tình yêu đơn phương.
Vì sao tôi dám đặt câu hỏi phải chăng đó là tình yêu đơn phương của Phan Thị Thanh Nhàn ? (tất nhiên là thuần túy bàn luận về mặt nghệ thuật). Là vì nếu không phải vậy, thì PTTN không thể nào lại biết được tâm trạng của cô gái trong bài thơ của mình là đã yêu chàng trai và biết cô gái đến chia tay bạn tức là "đến với anh rồi đấy", để rồi trách "anh không biết điều". Logic tình cảm ấy chỉ có người trong cuộc mới hiểu, không thể khác được.
Tôi không phải là người Hà Nội, nhưng nói đến người Hà Nội, ít nhất có hai người phụ nữ mà tôi rất có cảm tình. Đó là nghệ sỹ Như Quỳnh (người đóng các phim Bài ca ra trận, Đến hẹn lại lên, Mối tình đầu ...) và nhà thơ PTTN. Vì sao? Là vì ở hai người phụ nữ ấy có nét duyên gì đó thật dung dị, một mạc, nhẹ nhàng và nhân hậu - dù tôi không hề quen biết cả hai, mà thể hiện quan diễn xuất, qua thơ, truyện của họ.
Nói đến tài ăn nói của con gái Hà Nội, hoặc là chanh chua ngoa ngoắt, hoặc là ngọn lịm như dao mổ cau. Sợ lắm. Vì có cái gì đó quá hoàn hảo, quá chau chuốt trong giọng nói và ngôn ngữ diễn đạt, nên nó kịch, nó quá sang lạnh, mà thiếu đi sự chân tình, dung dị. Nhưng người con gái của PTTN lại khác, cô ấy yêu, cô ấy rất mạnh mẽ trong lòng, nói "yêu". Nhưng rớt cuộc là cô ấy đã không dám nói ra. Cô ấy chỉ cón biết mong những cánh hoa của mình đem đến hương thơm cho người bạn. Để người ấy luôn mang theo hương vị của tình yêu, tình bạn, của quê hương. Cô gái ấy thật dễ thương, sâu sắc. Hy vọng chàng trai ấy sẽ hiểu và có được điều cô mong muốn ấy.
Và bây giờ, chúng ta hãy cùng đọc lại bài thơ Hương thầm của Phan Thị Thanh Nhàn.
Hương thầm
Cửa sổ hai nhà cuối phố
Không hiểu vì sao không khép bao giờ.
Đôi bạn ngày xưa học cùng một lớp
Cây bưởi sau nhà ngan ngát hương đưa.
Giấu một chùm hoa sau chiếc khăn tay,
Cô gái ngập ngừng sang nhà hàng xóm,
Bên ấy có người ngày mai ra trận
Họ ngồi im không biết nói năng chi
Mắt chợt tìm nhau rồi lại quay đi,
Nào ai đã một lần dám nói ?
Hoa bưởi thơm cho lòng bối rối
Anh không dám xin,
Cô gái chẳng dám trao
Chỉ mùi hương đầm ấm thanh tao
Không dấu được cứ bay dịu nhẹ.
Cô gái như chùm hoa lặng lẽ
Nhờ hương thơm nói hộ tình yêu.
(Anh vô tình anh chẳng biết điều
Tôi đã đến với anh rồi đấy...)
Rồi theo từng hơi thở của anh
Hương thơm ấy thấm sâu vào lồng ngực
Anh lên đường
Hương thơm sẽ theo đi khắp
Họ chia tay
Vẫn chẳng nói điều gì
Mà hương thầm thơm mãi bước người đi.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét